Kaynaklar
- CSGB / Asgari Ücret Tespit Komisyonu (2026 brüt/net)
- GİB gelir vergisi tarifesi 2026
- EPDK mesken elektrik kademeli tarife (yaklaşık)
- BOTAŞ / dağıtım şirketleri doğalgaz (yaklaşık)
- Hazine ve Maliye — kıdem tazminatı tavanı 1. dönem 2026
Fazla Mesai Rehberi
Saatlik brüt ücreti fazla çalışma katsayısıyla bordroya dönüştürüp kesintileri ayırın.
Saatlik brüt ücretin bulunması
Aylık brüt ücret, sözleşme ve yasal çalışma düzenine uygun aylık saat bölenine bölünür. Yaygın 225 saat yaklaşımı birçok tam süreli örnekte kullanılır; ancak kısmi süreli, vardiyalı veya özel sözleşmeli düzenlerde bölen farklı olabilir. Yanlış bölen, fazla mesai satırını sistematik olarak şişirir veya düşürür. Hesaba başlamadan brüt ücreti net maaşla karıştırmayın.
Fazla çalışma zam katsayısı
Haftalık yasal süreyi aşan çalışma için saatlik ücretin zamlı karşılığı hesaplanır. Tipik örneklerde yüzde 50 zam konuşulsa da toplu iş sözleşmesi veya işyeri uygulaması daha yüksek oran öngörebilir. Denkleştirme uygulanan işlerde fazla sürelerle çalışma ayrımı sonucu değiştirir; her ekstra saati otomatik fazla mesai sanmak hata olur. Önce haftalık planı, sonra zamlı saati netleştirin.
Gece, tatil ve hafta sonu ayrımı
Hafta tatili ve ulusal bayram çalışması yalnız standart fazla mesai satırı değildir. Aynı saatin hangi hukuki ödeme türüne girdiği bordroda doğru sınıflandırılmalıdır. Gece çalışması için ayrı zam veya dengeleme kuralları varsa bunlar üst üste bindirilmeden kalem kalem yazılmalıdır. Yanlış etiket, SGK matrahı ve ihtilaf riskini artırır.
Mesai kaydını ispatlama
Puantaj, giriş-çıkış kaydı, görev mesajı, vardiya çizelgesi ve yönetici onayı saatleri destekleyebilir. Sözlü talimatlar sonradan ispatlanması zor olduğu için yazılı iz bırakmak önemlidir. Uyuşmazlıkta yalnızca bordrodaki tek satıra bakmak yetmeyebilir; kaynak kayıtlarla mutabakat yapın. Eksik kayıt, hem eksik ödeme hem fazla ödeme tartışması üretir.
Bordro kesintileri ve net tutar
Brüt fazla mesai bulunduktan sonra SGK, işsizlik ve gelir vergisi kesintileri dönem kurallarına göre uygulanır. Kümülatif vergi dilimi değiştiyse aynı brüt mesainin neti aylar arasında fark edebilir. Asgari ücret istisnası veya teşvikler varsa standart kesinti tablosu tek başına yetmez. Net maaş hedefi için brüt mesaiyi bordro simülasyonuna taşıyın.
Sözleşme ve yıllık sınırlar
İş sözleşmesi veya iç yönerge fazla süre tavanı, zorunlu dengeleme veya izinle mahsup öngörebilir. Yasal üst sınırlara yaklaşan düzenli mesai, yalnızca ücret değil iş sağlığı ve denetim riski de taşır. 2026’da planlama yaparken geçmiş üç ayın ortalama mesaisini ve vardiya yoğunluğunu birlikte okuyun. Hesap aracı bilgilendirme içindir; bağlayıcı olan bordro ve yasal metinlerdir.
Pratik kontrol listesi
Brüt aylık ücret, saat böleni, fazla saat, zam oranı, tatil/gece ayrımı ve varsa toplu sözleşme maddesini yan yana yazın. Sonra brüt mesaiyi hesaplayıp bordro kesintisi senaryosu uygulayın. Son adımda puantaj toplamıyla bordro satırını karşılaştırın. Sapma varsa önce sınıflandırma hatasını, sonra bölen ve oran hatasını arayın.
Pratik ipuçları
- Hesaba net değil brüt ücretle başlayın.
- Saat bölenini sözleşme ve çalışma düzeniyle doğrulayın.
- Hafta tatili ve bayram saatlerini ayrı kalem yapın.
- Puantaj, kart kaydı ve onayları saklayın.
- Denkleştirme varsa fazla süre-fazla çalışma ayrımını sorun.
- Net tutar için dönemsel vergi dilimini dikkate alın.
Sık sorulanlar
Fazla mesai net maaştan mı hesaplanır?
Temel hesap brüt saatlik ücret üzerinden yapılır. Net, bordro kesintilerinden sonra ortaya çıkar; netten başlamak oranı bozar.
Her hafta sonu çalışması fazla mesai mi?
Hayır. Çalışma düzeni, hafta tatili günü ve denkleştirme bilinmeden aynı şekilde sınıflandırılamaz.
225 saat herkese uygulanır mı?
Hayır. Yaygın bir tam süreli referanstır; kısmi süre ve özel düzenlerde bölen değişebilir.
Zam oranı sabitten yüksek olabilir mi?
Evet. Toplu iş sözleşmesi veya işyeri uygulaması yasal tabanın üzerinde zam öngörebilir.
Kayıt yoksa hak kaybolur mu?
İspat yükü fiili duruma göre değişir; yine de puantaj ve yazılı talimat saklamak en güvenli yoldur.
Sonuç resmi bordro mudur?
Değildir. Araç tahmin üretir; bağlayıcı olan işverenin yasal bordrosu ve ilgili mevzuattır.